Penglibatan Orang Arab Hadhrami Keturunan Sayyid dalam Urusan Jemaah Haji dari Tanah Melayu Pada Abad ke-19 dan Abad ke-20

The Involvement of Hadhrami Arab Sayyid Descendants in the Affairs of Pilgrims from the Malay Peninsula in the 19th and 20th Centuries

Abstract

Di Malaysia, masyarakat Arab berketurunan sayyid lazimnya dikaitkan dengan kegiatan dakwah dan penyebaran ajaran Islam. Penguasaan mereka terhadap ilmu-ilmu Islam telah menjadikan mereka tokoh yang berpengaruh dan dihormati dalam pelbagai aspek kehidupan masyarakat Melayu. Namun begitu, sumbangan mereka tidak terhad kepada penyebaran agama, pendidikan Islam dan mengeluarkan fatwa semata-mata, malah mereka turut memainkan peranan penting dalam pengurusan ibadah haji. Kajian ini bertujuan untuk meneroka peranan penting yang dimainkan oleh komuniti Arab keturunan sayyid dalam menguruskan hal ehwal jemaah haji dari Semenanjung Tanah Melayu. Secara khusus, kajian ini menyoroti sumbangan masyarakat Arab Hadhrami, terutamanya yang berketurunan sayyid sebagai pemudah cara dalam menguruskan urusan jemaah haji dari Tanah Melayu. Kajian ini menggunakan kaedah penyelidikan kualitatif. Kajian kepustakaan dijalankan bagi menganalisis secara deskriptif data yang diperoleh daripada sumber primer dan sumber sekunder. Dapatan kajian menunjukkan bahawa orang Arab Hadhrami keturunan sayyid mempunyai pengaruh besar dan berperanan penting dalam pengurusan Jemaah haji dari Tanah Melayu pada abad ke-19 dan abad ke-20. Mereka berperanan sebagai ejen haji, syeikh al-hajj, broker, serta pembimbing haji (mutawwif) di Tanah Suci. Malah terdapat dalam kalangan komuniti sayyid, yang terlibat dalam industri perkapalan; menyediakan perkhidmatan pengangkutan dan penginapan bagi jemaah haji yang dalam perjalanan ke Makkah. Ini menunjukkaun bahawa orang Arab keturunan sayyid bukan sahaja aktif menyumbang kepada penyebaran ajaran Islam di rantau ini, malah mereka turut berperanan sebagai perantara transnasional antara wilayah Hijaz dan Alam Melayu.